سایت مشاورفیلم: در آن روزها که سینماها را آتش میزدند خودتان به شخصه چند سینما دیدید که سوخته باشد؟

آقای علیخانی: خیلی سینما دیدم که سوخته بودند. خیلی بودند. سینما قدس که در اجاره‌ی ما بود، در آن بسوز بسوزی‌هایی که بود بنّا آوردیم و نگذاشتیم. در واقع دو مسأله سینمای قدس را از آتش سوزی نجات داد. آن زمان در اجاره‌ی ما بود. ما شبانه بنّا آوردیم و جلوی سینما را تیغه کشیدیم. مسأله‌ی دوم نزدیکی سفارت عراق به سینما بود که نجاتش داد. مدیری به نام علیزاده داشتیم. انسان خوبی بود. با نیروهای گارد امنیت سفارت صحبت کرده تا کمی جلوتر پست بدهند، تا سینما در امان بماند. آنها هم مرکز کارشان را در میدان ولیعصر می‌گذاشتند. شنیده بودیم که می‌ریزند و سینماها را آتش می‌زنند. یکبار کنار سینما پولیدور سابق و قدس فعلی ایستاده بودم که دیدم، سی چهل نفر آمدند و با پاره آجر به در و دیوار سینما می‌زدند. من در بین آنها دورادور یکی را شناختم. شخصی بود به نام ناصر ریش، در کار فیلم هم بود. چند بازی هم دارد. کارگر فنی بود. او را شناختم.
سایت مشاورفیلم: انگیزه‌اش چه بود؟ گرایش سیاسی یا مذهبی داشت؟
آقای علیخانی: نه به آن صورت. اما بعدها شنیدم که وارد کمیته و سپاه شد. چند نفری در سینما بودند که بعد از انقلاب گرایش به کمیته و سپاه یافتند. مثلا فردی بودی که حسن باخدا می‌گفتیم. که بعدا به سپاه رفت.
سایت مشاورفیلم: چند سینمای سوخته دیدید؟
آقای علیخانی: سینمای رادیو سیتی، پاراموند و کریستال را دیدم. روز سیزده آبان خیلی از مراکز عمومی مثل بانک و سینما به آتش کشیده شد. من خودم که هنگام آتش سوزی که حاضر و ناظر نبودم اما سینماهای بسیاری آتش گرفت. اما پس از اینکه امام گفت که ما با سینما مخالف نیستیم، با فحشا مخالفیم، از آن زمان به بعد، دیگر خبری از آتش سوزی سینما نبود. حال چه طیفی بود که اقدام به آتش سوزی سینما می کرد، نمی‌دانم. آقای نادری، صاحب سینمای رکس آبادان بود که آتش گرفت، اکران سینما را به شخصی به نام گنجی‌زاده اجاره داده بود. گنجی‌زاده همه‌ جای ایران سینما اجاره داشت. شرکت پاناراما برای آقای گنجی زاده بود. فیلمسازی هم داشت. قبل از این که این شرکت را باز کند، شریک فردی به نام حسامیان بود که از قدیمی‌های این کار بود. هم فیلم خارجی وارد می‌کرد هم می‌ساخت. در تیتر فیلم چرخ و فلک می‌زند حسامیان و شریک، منظور از شریک همین گنجی زاده است. سال 47 یا 48 جدا شد و رفت شرکتی به نام پاناراما را دایر کرد. کنار دفتر فردین در خیابان هما بود. این سینما در اجاره گنجی زاده بود. یعنی شبی که سینما را آتش زدند، آقای نادری در قطار بود و داشت به سمت تهران می رفت و اصلا در اکران سینما دخالتی نداشت. مثل سینمای قدس که در اجاره‌ی ما بود، و امین نصیری در اکران آن نقشی نداشت. به مدت دو سال سینما را به اجاره‌ی صاحب‌کار من درآورده بود و هیچ دخالتی در زمان و نحوه‌ی اکران فیلم‌ها نداشت. آقای نادری هم به همین حال، که بعدا او را اعدام کردند. در حالیکه هیچگونه نقشی در سینما نداشت... چیزی که توی ذهنمه از اون حادثه ها، در آن زمان سه طیف را متهم به آتش‌سوزی می‌کردند. یک می‌گفتند خود ساواک است که این کار را می‌کند. دو می‌گفتند چپی‌ها هستند که می‌خواهند انقلابی که راه افتاده از خروش و جوشش نایستد. سه می‌گفتند یک مشت بچه‌ مذهبی تندرو این کار را می‌کنند. وگرنه هیچ یک از ما که از نزدیک سوختن سینما را شاهد نبودیم. چرا من و ایرج صادقپور بودیم که دیدیم سینما در حال سوختن است. اما کسی نبود که شناسایی شود.
سایت مشاورفیلم: وقت اکران فیلم، سینما را آتش می‌زدند یا شب‌ها؟
آقای علیخانی: اغلب شب‌ها آتش می‌زدند. چند سینما زمانی به آتش کشیده شد که تعطیل بودند. ما وقتی دیدیم که اوضاع به این شکل است ابتدا جلوی سینما را تیغه کشیدیم. آقایی بود به نام بیژنشیشه‌گران که قهرمان بوکس بود.  کارش جوشکاری بود. دو تا فیلم‌ من هم بازی کرده بود مثل فراشباشی، آمد و میله‌های فلزی کلفت سرتاسر سینما را ضدنفوذ کردیم. که بعدها الگوی سایر سینماها شد. سینمای کریستال و ونوس در لاله‌زار و سینمای آسمان آبی نیز به تبعیت از ما این کار را کردند. درهای قوی باب شد که آقای انوار به زور توانست این درها را بردارد. با تهدید این که اگر این درها را برندارید، درجه‌ی کیفی سینمای تان را کم می‌کنیم. این نکته را بگویم که سینما را وقتی آتش می‌زدند که کسی در آن نبود. من یادم هست که وقتی جلوی سینما تاج شلوغ شده بود و می‌خواستند حمله کنند و خرابکاری کنند، همین مهندسی که گفتم داد می‌زد که اینجا به خدا مسجد خواهد شد. اینجا را نزنید.
سایت مشاورفیلم: آیا آتش‌سوزی سینما یک پروژه‌ی مستقل بود یا حاشیه‌ای بر یک اعتراض جمعی و سیاسی یا تظاهرات بود؟ آیا مثلا علیه توده‌ای‌ها شعار می‌دادند و اشانتیونش هم سینمایی را به آتش می‌کشیدند؟
آقای علیخانی: نه. آن زمان اینگونه نبود. در تظاهرات‌ کلی که من در همگی بودم، حتی در جزیی‌ترین‌شان بودم، چون دوست داشتم بدانم چه اتفاقی دارد می‌افتد. کاری‌ هم که نداشتیم. تعطیل بودیم. صبح از شاه عبدالعظیم با ماشین می‌آمدیم و در ارباب جمشید پارک می‌کردیم. صبحانه را می‌خوردیم و راه می‌افتادیم در خیابان‌ها. اینجا هم که خب، مرکز اتفاقات بود. در هیچ یک از تظاهرات بزرگ کسی به سینماها کاری نداشت. هیچوقت هیچ کس در تظاهرات اصلی کسی به سینماها کاری نداشت. نزدیک شصت هفتاد نفر برق‌آسا می‌آمدند. آنقدر سازماندهی شده و برق‌آسا بود که نمی‌شد اطلاعات دقیقی از آن داشت. تجربه‌ی خود من، در عرض دو دقیقه رخ داد که فقط توانستم پشت ستونی پناه بگیرم و از پاره‌ آجرهای این آدم‌ها در امان بمانم. کسی هم نمی‌توانست کاری صورت دهد. به سرعت می‌آمدند و خراب می‌کردند و می‌رفتند. آمدند و پاره آجر پرت کردند و شیشه‌ها شکست و ما هم نتوانستیم کاری کنیم. کسی هم دنبال این آدم‌ها نرفت که بفهمد که بودند و چه بودند. این فردی هم که من از بین آنها شناختم. چون این آدم ریش داشت. من خودم هم تا بعد انقلاب ریش داشتم. من تا به حال تیغ به صورتم ننداخته‌ام. ماشین برقی دارم. ما در فیلم فراشباشی که کار می‌کردیم، ایرج صادقپور همواره ته ریشی داشت. ما هم دیدیم به صورتمان می‌آید و گذاشتیم. یک اورکت هزار تومانی هم داشتم. این ناصر اصلا ملقب به ناصر ریش بود. در چند صحنه‌ی فیلم هم کوتاه و گذرا بازی کرده. می‌توانم تصویر او را برایتان بیاورم. این آدم را من در آن شلوغی دیدم. از آن تاریخ تا به حالا که سی و شش سال است که می‌گذرد، دیگر این آدم را ندیدم. همه بچه‌های سینما را بعدا دیدم اما این فرد را دیگر ندیدم. به هر حال بچه‌های قدیمی به دفتر من می‌آیند و می‌بینمشان. چون اخلاقی داشتم که به قول قدیمی‌ها شیرخشتی، با همه جور آدمی رفاقت داشتم با عرق‌خور رفاقت داشتم با مذهبی رفاقت می‌کردم هر کسی جای خودش. این آدم را دیگر ندیدم. مثلا حسن باخدا داشتیم. همین حسین گیل که چند سالی هست که ندیده‌امش. شماره‌ای هم از او ندارم. می‌گفتند، دوست ندارد کسی را ببیند. یک آقایی به نام جواد نجفی بود که او هم به سپاه رفت. می‌دیدمش.
سایت مشاورفیلم: ظاهرا بین بانک‌ها بانک صادرات را آتش می‌زدند.
آقای علیخانی: بله. یکی از صادراتی که صاحب‌کارم حساب داشت. یک روز رفتیم و اتفاقا یکی از آن بانک‌هایی که آتش زدند، بچه مذهبی هم بود که در بانک کار می‌کرد. روز جمعه‌ای آتش زدند. شنبه که من رفتم که به بانک مراجعه کنم، کارمندش مرا می‌شناخت، گفت دیدی دوستان ساواکیت دیروز آمدند و بانک را خرد کردند! من می‌دانستم این آدم مذهبی است که در بانک صادرات کار می‌کرد. گفتم من از کجا می‌دانستم مرد حسابی! من همین الان اومدم دیدم که اینجا را آتش زدند. زمانی بود که من و ایرج صادقپور با هم بودیم، ما سر پیچ، جایی که سازمان برنامه و بودجه بود، روبرویش بانک اعتبارات بود بالاتر اعتبارات تعاون و توزیع بود ایستاده بودیم که دیدیم، شصت هفتاد تا آدم آمدند و به بانک که رسیدند، زدند و شیشه‌ها را شکستند. حتی میز و ماشین‌ها را وسط خیابان فردوسی گذاشتند و آتش زدند. ما هم ایستاده‌ بودیم وکسی به ما کاری نداشت. آتش که گرفت یک ماشین از این نیروهای ارتش از چهار راه استامبول با ده پانزده سرباز آمدند. آن عده رفتند. افسر پایین آمد و داخل بانک را برانداز کرد. سربازها همانجا داخل ماشین بودند. افسر روبه ما کرد و عین دیالوگ، که یادم نمی‌رود؛ "این یعنی اسلام؟ که یک بانک را بیاریم وسط و آتش بزنیم؟" ما هم پوزخندی زدیم. چه می‌دانیم. سوار ماشین شد و رفتند. در تظاهرات بزرگ اصلا از این چیزها نبود در تظاهرات بزرگ چیزی که ما می‌دیدیم هر کسی به نفر دیگر کمک می‌کرد. یک درگیری را فقط از بالای پل دروازه‌ دولت شاهد بودم که تا آن روز من گروه مجاهدین یا منافقین را نمی‌شناختم و پرچم شان را ندیده بودم بین آنها و بچه مذهبی‌ها درگیری بر سر نصب پرچم بود که می‌خواستند با پررویی پرچم خود را نصب کنند.
سایت مشاورفیلم: پس شما در تظاهرات شرکت می‌کردید.
آقای علیخانی: تعارف نداریم. کار دیگری نداشتیم. بیکار بودیم و می‌خواستیم بدانیم چه اتفاقی می‌افتد. تظاهرات از میدان قیام شروع می‌شد. که نامش میدان شاه سابق بود. شروع از آنجا بود. تظاهرات خیلی دیدم. برای مثال تظاهرات خانمها در سال 56 که از خیابان شریعتی دویست سیصد خانم چادر مشکی تظاهرات کردند. ما فیلمی هم در سینمای ایران گذاشته بودیم. چند ماشین ریو شهربانی در جلوی این خانم‌ها و چند تا هم پشت سرشان می‌آمد. حتی 17 شهریور هم من در دفتر بودم. برادری دارم که افسر نیروی هوایی است. خانه‌اش نزدیک سی متری کوکاکولا بود. می‌خواستم پیش برادرم بروم که تلفنی به من گفت اینجا بکش بکش است. فروشگاه کوروش را آتش زده‌اند و تیراندازی است. که دیگر نرفتم.
سایت مشاورفیلم: آرام‌آرام مشخص شد که برخی فیلم نمی‌سازند و برخی خواننده‌ها نمی‌خوانند و از این قبیل حرف‌ها، از این دوره بگویید.
آقای علیخانی: بعد انقلاب که 22 بهمن گذشت و سینما دست ما بود. کمی اوضاع سروسامان گرفت. یادم است که عید نوروز ما فیلم گذاشتیم. در سینما قدس، کوهستان وحشی را گذاشتیم.
سایت مشاورفیلم: کسی نبود که شما از آن مرکز اجازه بگیرید؟
آقای علیخانی: چرا. یک گروهی درست شد که چهار پنج نفر بودند که یکی از اعضاء آن آقای مزیّن‌فر بود که صاحب سینما صحرا بود. این افراد فیلم‌ها را می‌دیدند و اجازه می‌دادند. سینماها باز شد که به تبع آن، فیلمِ حکومت نظامی آمد و فیلمِ زِد آمد و فیلم دادگاه ویژه را که فرمان‌آرا آورد. که بعدها امتیاز آن را من خریداری کردم.
سایت مشاورفیلم: آن شورا را آقای مسعودشاهی تشکیل داد.
آقای علیخانی: نه. اصلا قبل از آمدن این افراد بود. آقای نجفی بود. که گویا پدرش در اصفهان معمم است. آقای نجفی با امام از فرانسه آمد. آن موقع می گفتند عکاس همراه امام بود.
سایت مشاورفیلم: برگردیم به سال 57، از کی متوجه شدید که با این سیستم به مشکل برخواهید خورد؟
آقای علیخانی: من تا اردیبهشت سال 58 نزد آقای صادقپور فعالیت داشتم. پارسا فیلم بعد از انقلاب هم دایر بود و فعالیت می‌کرد. که فیلم خارجی پخش می‌کرد. من و آقای دولت که در همین سینما با ما همکاری می‌کند، از سال 47 پیش صادقپور بودیم. وقتی اینجا را افتتاح کردم، اینجا نزد من آمد. بازنشست هم شده، اما پهلوی من کار می‌کند. برادر کوچکتری هم دارد به نام محمد که در تلویزیون لندن کار می‌کرد. اگر یادتان باشد، دولت موقت آن زمان، بابت سفر خارجی پنج هزار دلار وام می‌داد. ما هم تصمیم گرفتیم، پس از بیکاری‌ها و خستگی‌های ناشی از انقلاب یک سفر برویم. روزی که بلیت می‌گرفتم از اخبار خبر ترور سپهبد قرنی پخش می‌شد. من و ایرج صادقپور و دولت رفتیم انگلیس. تا به حال هم سفر خارجه نرفته بودیم. سه ماه سفرمان تولید کشید. به ایتالیا نیز رفتیم و بازار فیلم را دیدیم و سرآخر به ایران برگشتیم. دیدیم کار نداریم. آقای نصیری صاحب سینمای قدس، پسرعمه‌ای به نام عادل روحی دارد. حدود ده فیلمی هم پیش از انقلاب بازی کرده بود. پیشنهاد کرد که دفتری را باز کرده و کار کنیم. خلاصه باز کردیم و چند فیلم ایتالیایی هم خریدیم و فیلم خارجی را راه انداختیم. اول مهرماه سال 58 دفتر پولیدور فیلم را با شراکت آقای عادل شکورزاده روحی تأسیس کردم. فیلم خارجی آن هم فیلم‌هایی که داخل ایران بود که ملقب به ریشو بود. ما از چنان تبحری در امر سینما برخوردار بودیم که تشخیص می‌دادیم چه فیلمی امکان گرفتن پروانه نمایش را دارد. متأسفانه برخی کج خیالند، ما نیز عمرمان را گذرانده‌ایم. به هر حال در این صنف صاحب تجربه‌ای هستیم. تجربه ما این بود که فیلمی را که از خارج وارد می‌کردیم، اول از همه خودم فیلم را در استودیو پاسارگاد نگاه می‌کردم. حتی من فیلم افراد دیگر را نگاه می‌کردم. صدابردار استودیو با من رفیق بود. بنابراین نود درصد می‌توانستیم تشخیص دهیم که چه فیلمی پروانه می‌گیرد. فیلم‌هایی که این امکان را داشتند، به کمپانی آن مثلا در ایتالیا زنگ می‌زدیم و قرارداد می‌بستیم. یادم نمی‌رود. من تا دلار هجده تا بیست تومان پول رایت داده‌ام. خیلی‌ها این تشخیص را نداشتند. چون انقلاب باعث شده بود یک عده آدم میدانی هم وارد سینما و این کار شوند. یک عده شاکی بودند که چرا ما پروانه می‌گیریم و آنها نمی‌گیرند. مطلب دیگر این که آن زمان سینماها دست صاحبان شان بود. اولین سرمایه‌ی یک پخش کننده، روابط عمومی خوب با سینما دار است. خیلی‌ها که توان رابطه‌ی مناسب را ندارند، روابط خوب ما را به حق حساب و رشوه تعبیر می‌کردند. باید روابط عمومی مناسبی داشته باشی. این یکی از مشخصه‌های کار پخش است. اما عده‌ای از دوستان شعورشان به این مطلب نمی‌رسید. طبیعی است که وقتی کاری برای سینمادار انجام می‌دهی، سرویس اولش را در اختیار تو می‌گذارد. چون مدنظرش آن کاری است که برایش انجام داده‌ای. یکی از عواملی هم که باعث شده بود آقای انوار دشمن خونی ما شده بود همین ماجرا بود. رفته بودند و حرف‌های نامربوط درباره‌ی رشوه دادن زده بودند. که من روزی به انوار گفتم، می‌توانی دو جور برداشت کنی، یا حرف آنها را بپذیری، یا اینکه از خودم هر سوالی داری بپرسی. و اگر احساس کردی به تو دروغ می‌گویم، تحقیق کنی و الی آخر.
سایت مشاورفیلم: افرادی که سعایت می‌کردند، از افراد همین صنف بودند؟ یا از گروه‌های مذهبی بودند که شما را طاغوتی می‌نامیدند؟
آقای علیخانی: نه. من اصلا با این حرف‌ها کاری ندارم. من آسمان به زمین بیاید، و اگر حتی دفتر کاری نداشته باشم هم، باید صبحانه را در دفترم بخورم. یک پخش کننده‌ی خوب صبح زود مثل یک بقال کارش را شروع می‌کند و بالای سر کارکنانش است. تا تو بخواهی بلند شوی و صبحانه‌ات را بخوری من تماسم را گرفته‌ام و هماهنگی کردم و فرستاده‌ام و الی آخر. فرق من با دیگران این است که اگر لازم باشد تا ساعت یازده شب در دفترم می‌مانم و کارها را انجام می‌دهم.
سایت مشاورفیلم: دفتر پولیدور فیلم کجاست؟
آقای علیخانی: خیابان جمهوری، پاساژ توکل، طبقه‌ی سوم، شماره‌ی ده. سال‌های 58 و 59 و 60 هیچ دفتری به اندازه‌ی ما فعال نبود. از نظر تعداد فیلم دفتر عرفانی فیلم خوب کار می‌کرد. اما به اندازه‌ی ما پروانه‌ی فیلم و اکران نگرفت. همه‌ی فیلم‌هایی که می‌خریدم، فیلم‌های ریشو بودند. اما این افراد(انوار و گروهش) با آن هیاهویی که راه انداختند، می‌خواستند به این منظور دست یابند که آقا هیچ کسی حق آوردن فیلم خارجی را ندارد. دعوای ما هم با انوار بر سر همین موضوع بود. آمدند و 48 ساعت مهلت دادند و گفتند هر کسی که فیلم خارجی دارد، باید مدارکش را به ارشاد تحویل دهد، مدارک چه گذاشته بودند، رویالتی، برگ سبز، استعلام بانکی، انبار فرودگاه مهرآباد. خب این فیلم‌ها دست به دست گشته بود و کسی زمان گذشته دنبال چنین چیزهایی نبود که حال داشته باشد. یک آقایی بلد این کار بود به نام آقای زمان زاده. که باید به او خواهش و تمنا می‌کردیم و پول می‌دادیم تا او برود و از گمرک برگ سبز فیلم‌ها را بگیرد. این هم کار یک روز  و دو روز نبود. که ما به قضیه معترض شدیم و سی چهل نفری برای اعتراض به ارشاد رفتیم. این سنگی بود که کسی نتواند آن را بلند کند. من از بین بیست فیلمم تنها می‌توانستم دو فیلم را آماده کنم. نه بیست فیلم را.
سایت مشاورفیلم: یک بخشی از این فیلم‌ها مدارک نداشتند.
آقای علیخانی: هر که گفته که فیلم‌ها مدارک نداشتند، دروغ گفته است.
سایت مشاورفیلم: گفته می‌شود که تعدادی از رویالتی‌ فیلم‌ها به صورت ساختگی بوده و تعدادی از فیلم‌ها نیز از انبار نگهداری فیلم به سرقت رفته است.
آقای علیخانی: اینجا خلط مبحث شده است. فیلم‌ها همه مدارک داشت. همه چیزشان درست بود. به انوار گفتم، وقتی خطی می‌کشم تا مساحت‌ها این طرف و آن طرفش را برانداز می‌کنم. خط اشتباه را کسانی کشیده‌اند که بی‌تجربه و ناواردند. من حتی تاریخ خرید کپی‌های ریشو را از مدت انقضای آن‌ها لحاظ می‌کردم. تا بعدا مشکلی برایم پیش نیاید و کار قانونی طی شود. ممکن است در ساختمان آلومینیوم یکی دو نفر بوده باشند که اعتبار نمایش برخی از فیلم‌ها را بیشتر کرده باشند. این که ملاک نمی‌شود. در ثانی با مراجعه به کمپانی‌ها می‌توان به صحت و سقم این ماجرا رسید.
سایت مشاورفیلم: کمپانی آلدارم نمایندگی داشت از یک کمپانی امریکایی، بعد از انقلاب اینها توقیف شد برخی میگویند انبار آلدارم را خراب کردند و فیلمها را بردند، مضافا اینکه در زمان آقای نجفی برگه پروانه امضا شده و سفید صادر شد
آقای علیخانی: اصلا، هر کسی میگوید بیاید نشان دهد که این کمپانی کجاست و این اتفاق چطور افتاده! اتفاقا در دفتری که من دارم سه طبقه‌اش در اختیار یک کمپانی بود که شخصی پاکستانی بود به نام آقای عبدالحویز چدنی کارمند آن بود و تا دو سال بعد از انقلاب اینجا بود و فیلم‌ها در اختیارش بود. اصلا کسی نمی‌توانست فیلم کمپانی را پروانه بگیرد. مثل این است که مترو رو بفروشی! مترو قابل فروش نیست، اظهر من الشمس بود که فیلم کمپانی فروشی نیست. اصلا شدنی نیست. در این بین قانونی هست که فیلم هایی که بیست سال از زمان نمایشش گذشته باشد نیاز به رویالتی ندارند و شامل رایت نمی شوند. اینها رو به خیلی ها پروانه دادند. خود وزارت ارشاد هم داد. هر کس یک نسخه کپی اینگونه فیلم‌ها را داشت به او پروانه می‌دادند. این اصلا تقلب نیست شخصی بود که از قبل خرید و فروش فیلم‌های قدیمی کمپانی‌ها به سرمایه‌ی کلانی رسیده بود. تا به حدی که هواپیمای شخصی داشت. خیلی  از این مسئولین پیش از انقلاب از فیلم و سازوکار آن اطلاعی نداشتند.
سایت مشاورفیلم: خب بالاخره این دعواها رفت دادگاه لاهه
آقای علیخانی: اساسا مساله دادگاه لاهه قسمت مهمش مربوط به تلویزیون بود. در قضیه‌ی شکایت دیوان لاهه بر علیه تلویزیون و بنیاد مستضعفان کسی که برای دفاع می‌رفت شخصی به نام شکرایی بود که زبان می‌دانست و به امور سینما اشراف داشت.
سایت مشاورفیلم: آشتیانی نبود؟
آقای علیخانی: آشتیانی هم بود ولی شکرایی اصلی بود. رئیس سینما- تئاتر رکس بود. درست است که پول برای آن سه برادر رشیدیان که بانک اعتبارات تعاون و توزیع را داشتند، در ماجرای کودتای 28 مرداد هم نقش داشتند بود اما شکرایی همه کاره بود. و او پیگیر آن شکایت بود که علیه تلویزیون و رویالتی‌ها شده بود. ماجرای این فیلمها بود و فیلمهایی که تلویزیون نشان داده بود نه فیلمهای کمپانی
سایت مشاورفیلم: یک آقای یهودی از سردر سینماها عکس می‌گرفت و به صاحبان کمپانی فیلم‌ها می‌فرستاد که بر اساس عکس‌های این یهودی شکایت آغاز شد.
آقای علیخانی: نکند یعقوب مریدخت را می‌گویید. او سال‌هاست که مرده. بله او برای کمپانی‌ها مدارک جمع می‌کرد. می‌دانستیم. یهودی بود و اغلب دیگران خرج‌کشش بودند.
سایت مشاورفیلم: گزارش‌هایی هست که از افرادی یاد می‌کند که کپی‌های تبر زده‌ی فیلم‌ها را درصندق عقب ماشین شان می گذاشتند و در شهرستان‌ها اکران می‌کردند. در واقع از قانون فرار می‌کردند.
آقای علیخانی: آمدند و از یک سالی اعلام کردند که اگر کسی فیلم ایرانی تولید کند، دو کوپن برای وارد کردن فیلم خارجی به او می‌دهیم. شما فیلم می‌ساختید و دو کوپن دریافت می‌کردید، اما وارد کردن فیلم خارجی که کار شما نبود. لذا این کوپن‌ها را به من یا هر کس دیگری می‌فروختید. برخی این کار را می‌کردند. من نه تولید داشتم که کوپن بگیرم نه خریدم. اما بود و غیرقانونی هم نبود. معنای فیلم‌های تبرزده را خودشان هم نمی‌فهمند چیست. معنای فیلم‌های تبر زده این بود وقتی تاریخ قرارداد فیلمی تمام می‌شد، و کمپانی‌ها که می‌خواستند، آنها را دور بریزند با تبر، می‌زدند و بخش‌هایی از فیلم را خورد می‌کردند. یکی از این سو می‌زدند و یکی هم از سوی دیگر. فیلم از بیست سانتی‌متر بیست سانتی‌متر شروع شده تا یک متر که به دورش می‌رسید، ختم می‌شد. دو سه شخصیت داشتیم که آرشیوی از این فیلم‌های تبرزده داشتند؛ یکی احمد جورقانیان بود، یکی هم مهران تأییدی بود، یکی هم پیرمردی به نام جلیلی. این فیلم‌ها را می‌خریدند و یک متر به یک متر به این فیلم‌ها چسب می‌زدند. چسب‌هایی معروف به هفده‌ و نیم بود. مثل نوار هفده و نیم که هست. این مسأله در حد داشتن آرشیوی برای خود و نگهداری و نگاه کردن شخصی بود. چون اگر قرار بود این نسخه به تماشاگر در سینما نمایش داده شود، می‌آمدند و پدر و مادر صاحب سینما را زیر و رو می‌کردند. مگر کپی تبری را می‌شود نشان کسی در سینما داد؟ اما اینکه در شهرستان‌ها درست است. برخی از این فیلم‌ها بخصوص فیلم‌های کاراته، از طرف جوانان استقبال می‌شد. مثلا کپی فیلم رزمی و کاراته را می‌دادند به لاهیجان. فیلم دیگری در لاهیجان نبود. یک فیلم نفروش و ضعیف را بر سر در می‌زد. توی سینما، کاراته را نشان می‌داد و مردم می‌رفتند و می‌دیدند. این را هم بگویم که به این راحتی‌ها مجوز نمایش فیلم کاراته‌ای را نمی‌دادند. به حالا نگاه نکنید که مدام این فیلم‌ها مجوز می‌گیرند و در تلویزیون پخش می‌شوند. این فیلم‌ها کپی نو داشتند، نه کپی تبرزده. تبرزده را نمی‌توانی نشان بدهی. مثلا گلوگاه، مثلا فیلم دادگاه ویژه‌ی ما را به قیمت چهارصد تومان می‌گرفت تا نشان دهد. دادگاه ویژه فیلم سنگینی بود. کسی نمی‌دید. یک شب آن را اکران می‌کرد. دو شب هم فیلم کاراته‌ای را نشان می‌داد. اگر دادگاه ویژه شبی صد تومان می‌فروخت، کاراته‌ای روزی دو سه هزار فروش داشت. فیلم کاراته‌ای مجوز نداشت. این مطلب درست است. اما فیلم تبرزده را نمی‌شود نمایش داد. اگر معنی تبرزده را بدانید که چه اتفاقی بر سر فیلم می‌آید، لذا همانطور که قبلا اشاره کردم، حتی ممکن است در حین تبری کردن، تکه‌هایی از فیلم کنده و گم و گور شود.  این فیلم را نشان بدهی که تماشاگر صاحب سینما را فحش می‌دهد و سینما را سر صاحب سینما خراب می‌کند. چیزی که به عقل این آقایان نمی‌رسد که بروند و ببینند که کپی تبری، فقط برای افرادی است که علاقه مندند. مثال می‌زنم، من فیلم بندباز را دوست دارم و می‌خواهم  برای خودم داشته باشم. یک مشت کپی دیگر هم بود که با مثال بگویم: مثلا تاریخ قرارداد این فیلم تمام شده، آقای جورقانیان به من می‌گفت تو که دیگر برای این فیلم پروانه نمی‌گیری، آنقدر هم فیلم جدید هست که بروی و بخری، این را به من بفروش، مثلا می‌گفتیم این دو کپی چند؟ مثلا دو هزار سه هزار تومان.
سایت مشاورفیلم: آرشیو مرحوم جورقانیان چه شد؟
آقای علیخانی: سه داداش بودند. یکی از برادرها زنده است که می‌دانم تا چند وقت پیش در کار سینما بود. آرشیو داشت. چیزهایی که حتی شاید در خود امریکا هم پیدا نشود. مثال بزنم؛ رفیقی داشتیم که گفت ما را به احمد جورقانیان معرفی کن. من مقداری از این پوسترها (اشاره به پوسترهای روی دیوار دفتر) از او بخرم. ما هم که نمی‌دانستیم. رفتیم به خیابان ابوریحان که منزل جورقانیان در آنجا بود. او را بردیم و گفتیم یک مقدار از این پوسترهای فیلم‌های آمریکایی به این بفروش. این فرد نگاه به تاریخ این پوسترها می‌کرد. خلاصه سیصد چهارصد هزار تومانی پول 60-70 پوستر داد و با خود برد. ما بعدا فهمیدیم که این پوسترها در خارج اگر چاپ اولش باشد مبلغ مثلا سه هزار دلار پولش است. و بعضی این پوسترها را برای آرشیو و تزیین می‌خرند. بعدها احمد جورقانیان مرا دید گفت فهمیدی چه اتفاقی افتاده و آن پوسترها چه بودند؟ گفتم از کجا بدانم؟ گفت این پوسترها را در خارج به قیمت بالایی می‌خرند.
سایت مشاورفیلم: آرشیو جورقانیان، آرشیو قویی بود. آرشیو آشتیانی هم اینگونه بود؟
آقای علیخانی: آرشیو آشتیانی نه. من دفتر کار او را می‌شناختم، دفترش روبروی دفتر ما بود. یک مصیب نامی بود که کارمندش بود. انبارش در کنار سینمای حافظ فعلی و سعدی قدیم که آتش گرفته بود. آشتیانی سرقفلی این سینما را داشت. آتش که گرفت صاحب ملک سینما اجازه‌ی ساختن نمی‌داد. سینما همانطور ماند. تنها قسمتی از سینما دست آشتیانی بود که انباری از فیلم‌های قدیمی داشت. اما آرشیو جورقانیان از کل فیلمهای کمپانی ها تشکیل می‌شد. اما در انبار آشتیانی، مجموعا چند فیلم قدیمی و چند فیلمی که خودش وارد کرده بود را داشت.
سایت مشاورفیلم: از این آرشیو خبری نیست؟
آقای علیخانی: خبری نیست. کار خدا دو برادر در تصادف رانندگی مردند. تنها یکی زنده است مگر آن داداشی که زنده است که در سینما راگا کار می‌کرد، مگر او خبری از این آرشیو داشته باشد. یعنی به ترتیب، بهترین آرشیوها را جورقانیان و بعد می‌رسیم به جلیلی و بعد به مهران تأییدی.

 

×

نسخه آزمایشی
جستجو